Czy krzyk to mobbing w miejscu pracy?

Czy krzyk to mobbing w miejscu pracy? To pytanie zyskuje na znaczeniu wraz z rosnącą liczbą przypadków naruszeń praw pracowniczych. W świetle obowiązującego prawa krzyk może stanowić mobbing, jeśli jest elementem uporczywego i systematycznego nękania prowadzącego do upokorzenia, zastraszenia lub izolowania pracownika [1][2][3][6]. Jednak incydentalny, jednorazowy krzyk nie jest traktowany jako mobbing. Decydujące jest powiązanie krzyku z cechami systematycznego, negatywnego wpływu i relacji zależności [1][2][6].

Definicja mobbingu a krzyk w miejscu pracy

Według Kodeksu pracy (art. 94³) mobbing obejmuje działania lub zachowania wobec pracownika, których celem jest uporczywe i długotrwałe nękanie lub zastraszanie, prowadzące do zaniżenia samooceny, poniżenia, ośmieszenia lub wykluczenia z zespołu [1][2][3]. Mobbing wymaga spełnienia kilku warunków jednocześnie: uporczywości, negatywnego wpływu na pracownika i zamiaru sprawienia szkody [5].

Krzyk może być uważany za element mobbingu, jeśli wpisuje się w opisane powyżej ramy – powtarza się, ma charakter uporczywy i prowadzi do obniżenia dobrostanu psychicznego lub zawodowego pracownika [6]. W relacji władzy, na przykład między przełożonym a podwładnym, krzyk może łatwiej spełniać przesłanki mobbingu [6].

Kiedy krzyk staje się mobbingiem?

Nie każdy przejaw podniesionego głosu w miejscu pracy to mobbing. Dla zakwalifikowania danego zachowania jako mobbującego kluczowe są:

• Uporczywość – krzyk powtarza się względem tego samego pracownika
• Celowe działanie – intencja wywołania negatywnych konsekwencji psychicznych czy zawodowych
• Negatywny efekt – spadek samooceny, izolacja, wykluczenie, obniżenie efektywności
• Relacja zależności – sytuacja, gdy krzyk pochodzi od osoby mającej przewagę formalną, np. przełożonego [1][3][6]

Incydentalny krzyk, powstały w konkretnej sytuacji konfliktowej, nie spełnia tych cech. Dopiero systematyczne, powtarzające się wykorzystanie krzyku w celu dyskredytowania, zastraszania lub izolowania może być rozpatrywane jako mobbing [6].

Znaczenie relacji władzy i skutków psychologicznych

Jednym z mechanizmów, które wzmacniają mobbingowy charakter krzyku, jest hierarchia i zależność władzy. Krzyk wykorzystywany przez przełożonego wobec podwładnego ma większą siłę oddziaływania i prawdopodobieństwo wywierania długofalowego negatywnego wpływu psychicznego [1][2][6].

Stałe wystawienie na krzyk jako formę nacisku i kontroli może skutkować utratą poczucia wartości, spadkiem pewności siebie, a także długotrwałym pogorszeniem zdrowia psychicznego czy spadkiem motywacji do pracy [4][6]. Efektem może być zarówno obniżenie efektywności zawodowej, jak i realne ryzyko depresji czy zaburzeń lękowych [6].

Zmiany w prawie pracy: co się zmieni?

Obecnie według polskiego prawa, aby uznać zachowanie za mobbing, konieczne jest spełnienie przesłanki długotrwałości uporczywego nękania [1][5]. Jednak według projektowanej nowelizacji Kodeksu pracy na rok 2025 planowane jest uproszczenie tej definicji. Ustawodawca zamierza zrezygnować z warunku długotrwałości, koncentrując się na uporczywości nękania [5][8].

W praktyce oznacza to, że nawet krótszy, lecz intensywny okres mobbowania – w tym powtarzalny, silny krzyk – może być uznany za przestępstwo mobbingu [5][8]. Ułatwi to poszkodowanym dochodzenie swoich praw, a pracodawcom nakłada obowiązek jeszcze większej czujności wobec zachowań o charakterze presji psychicznej.

Obowiązki pracodawcy i procedury antymobbingowe

Przepisy stanowią, że pracodawca jest zobowiązany do przeciwdziałania mobbingowi poprzez wdrażanie polityk, procedur antymobbingowych oraz edukację kadry zarządzającej [2][3]. Najczęściej stosowane są kodeksy etyczne i polityki HR, które wyraźnie kwalifikują krzyk jako niedopuszczalną formę zachowania, zwłaszcza jeśli powtarza się wobec tego samego pracownika.

Znajomość procedur i zgłaszanie przypadków zachowań mobbingowych, w tym uporczywego krzyku, jest istotnym elementem ochrony prawnej pracowników [2][3].

Podsumowanie: Krzyk a mobbing – najważniejsze wnioski

Krzyk może być uznany za mobbing w miejscu pracy tylko wtedy, gdy spełnia wymogi uporczywości, powtarzalności i negatywnego wpływu na pracownika [1][2][6]. Ważną rolę odgrywają także relacje hierarchiczne oraz zamiar sprawienia szkody psychicznej lub zawodowej. Przepis prawa oraz planowane zmiany legislacyjne czynią proces wykrywania i przeciwdziałania takim zachowaniom coraz skuteczniejszym. Odpowiedzialność za eliminowanie przemocy psychicznej w środowisku pracy spoczywa zarówno na pracownikach, jak i na pracodawcach [2][3][5].

Źródła:

• [1] https://interviewme.pl/blog/mobbing-w-pracy
• [2] https://www.ey.com/pl_pl/insights/law/mobbing-w-nowej-odslonie
• [3] https://www.pip.gov.pl/dla-pracownikow/porady-prawne/mobbing-i-dyskryminacja
• [4] https://www.bhp-center.com.pl/czym-jest-mobbing-w-miejscu-pracy-definicja-mobbingu/
• [5] https://hrlaw.pl/artykuly/nowa-definicja-mobbingu-jak-wplynie-na-pracownikow-i-pracodawcow-
• [6] https://www.uth.edu.pl/files/uth/ksiegowosc/R%C3%B3wni%20i%20r%C3%B3wnowa%C5%BCni/MOBBING-W-POLSKIM-SYSTEMIE-PRAWNYM.pdf
• [8] https://www.apexnet.com.pl/blog/kadry-i-place/mobbing_w_polskim_prawie_pracy/